ABD Başkanı Donald Trump, bir yıldan uzun bir süre boyunca danışmanlarıyla yaptığı özel görüşmelerde Ukrayna’nın savaşı kaybettiğini savunmasının ardından, son haftalarda Ukrayna ve ülke lideri Volodimir Zelenski hakkında yeniden iyimser bir tutum sergilemeye başladı.
Trump’a yakın kaynaklara göre Başkan, ABD Başkanı’nın Zelenski’nin savaşı Rusya topraklarının derinliklerine taşıma konusundaki kararlılığından ve direncinden etkilendi.
Üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump’ın “kazananları sevdiğini” ve Zelenski’nin de giderek bu tanıma uyduğunu belirtti.
Nitekim Trump, Temmuz ayında Türkiye’de Zelenski ile yaptığı görüşmede, “Gerçekten iyi bir ilişki geliştirdik. İnanması zor, değil mi?” açıklamasında bulunmuştu.
İHA UZMANLIĞI BEYAZ SARAY’IN KAPILARINI AÇTI
İki lider arasındaki bu yakınlaşma, Zelenski’nin küresel zirvelerde Trump ile kurduğu temaslar ve Avrupalı liderlerin ilişkileri düzeltmek amacıyla yürüttüğü kapsamlı kampanyanın ardından geldi.
Trump’ın Ukrayna’ya yönelik tutumundaki değişimde, ülkenin İHA sanayisi ve ABD’nin Orta Doğu’da karşılaştığı İran yapımı Şahid kamikaze İHA’larına karşı gösterdiği savunma başarısı da önemli bir rol oynadı.
Ukrayna hükümet verilerine göre, 2022 yılında yaklaşık 5 bin olan yıllık İHA üretimi 2026 yılında milyonlar seviyesine ulaştı.
Ukrayna’nın İHA kapasitesi, geçen hafta sonu Hazar Denizi üzerinden İran’dan Rusya’ya silah taşıyan gemileri vurmasıyla yeni bir aşamaya taşındı.
Öte yandan Trump, NATO zirvesinde ABD’nin Kiev’e Patriot füze önleyicileri üretme lisansı vermeyi değerlendireceğini ve İHA üretiminde ortaklık yapmaya ilgi duyduğunu belirtti.
‘KAZANAN SAVAŞÇILAR’
Trump’ın Ukrayna savaşına ilişkin yaklaşımının şekillenmesinde kişisel temaslar da etkili oldu.
Geçen ay Beyaz Saray’da Trump ile görüşen Ukraynalı boksör Oleksandr Usyk, Ukraynalıların “kazanan savaşçılar” olduğunu dile getirerek ABD Başkanı üzerinde olumlu bir izlenim bıraktı.
Sağcı aktivist Laura Loomer da Kiev ziyareti ve Zelenski röportajının ardından tutumunu değiştirerek Ukrayna liderini “önemli bir müttefik” olarak tanımladı ve izlenimlerini Trump’a aktardı.
Zelenski ise Loomer’a verdiği mülakatta, Trump ile ilişkilerindeki temel dönüm noktasının geçen yıl Vatikan’da Papa Francis’in cenaze töreninde gerçekleşen 15-20 dakikalık görüşme olduğunu ifade etti.
Bunun yanında NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve hayatını kaybeden Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham da Trump nezdinde Ukrayna’ya desteğin önemini savunan isimler arasında yer aldı.
TEHLİKELİ SORULAR
Yaşanan yumuşamaya rağmen Trump’ın Zelenski’ye yönelik bu yeni tutumunun ne kadar kalıcı olacağı belirsizliğini koruyor.
Trump’a yakın yetkililer, ABD Başkanı’nın görüşlerinin hızlı değişebildiğini ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in geçmişte kendi görüşlerini aktarmada etkili olduğunu hatırlatıyor.
ABD’li yetkililer, ağır kayıplara ve Ukrayna’nın Sibirya’ya kadar ulaşan İHA saldırılarına rağmen Putin’in Ukrayna’yı boyunduruk altına alma hedefini değiştirmediğini kaydediyor.
Başlangıçta Rus ordusunun üstün geleceğini düşünen Trump ise yüksek can kayıplarını gerekçe göstererek savaşı bitirmek istediğini ifade ediyor.
İki lider, Salı günü Senatör Lindsey Graham’ın cenaze töreni vesilesiyle Washington’a gelecek olan Zelenski’nin Beyaz Saray ziyaretiyle Ekim ayından bu yana ilk kez yüz yüze gelerek ilişkilerini yeniden test edecek.
