Avrupalı Liderler, Trump’ın Grönland Tehditlerine Karşı Ortak Yanıt Vermeye Söz Verdi
Avrupalı liderler, ABD Başkanı Donald Trump’ın, Danimarka Grönland’ı satmayı kabul edene kadar yeni gümrük vergileri uygulama tehdidinde bulunmasının ardından transatlantik ittifakı bozabilecek ve yeni bir ticaret savaşını tetikleyebilecek “benzeri görülmemiş bir tırmanışa” karşı ortak yanıt verme sözü verdi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’den Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz’e kadar tüm AB liderleri, Trump yönetiminin 1 Şubat’tan itibaren sekiz Avrupa ülkesine yüzde 10 ek gümrük vergisi uygulanacağını açıklamasının ardından, Avrupa’nın egemenliğini korumak için “birlik, koordinasyon ve kararlılık” mesajı verdi.
Cumartesi günü sosyal medya hesabından paylaşım yapan Trump; Danimarka, İsveç, Norveç, Fransa, Almanya, Hollanda, Finlandiya ve Birleşik Krallık’tan gelen tüm ürünlere, “Grönland’ın satın alınması konusunda bir anlaşmaya varılıncaya kadar” ek yüzde 10 gümrük vergisi uygulanacağını söyledi. Trump, bu oranın haziran ayına kadar yüzde 25’e çıkarılabileceğini de sözlerine ekledi.
Grönland, Danimarka’ya bağlı yarı özerk bir bölgedir. Bu haftanın başlarında aynı ülkeler grubunun adaya ortak bir misyon göndereceklerini açıklaması, Beyaz Saray’ın öfkesine ve gümrük vergileri üzerinden misilleme yapmasına yol açmıştı. Geçtiğimiz yaz AB ve ABD; Avrupa ürünlerine uygulanan vergileri yüzde 15’e çıkarırken, ABD sanayi mallarına uygulanan vergileri sıfıra indiren bir anlaşma imzalamıştı.
Ursula von der Leyen de Costa’nın sözlerine katılarak şu uyarıda bulundu: “Gümrük vergileri transatlantik ilişkilere zarar verir ve tehlikeli bir aşağı doğru sarmal riski taşır. Avrupa, birliğini, koordinasyonunu ve egemenliğini koruma kararlılığını sürdürecektir.” Komisyon, 27 ülke adına ticaret müzakerelerini yürütme konusunda münhasır yetkiye sahip olsa da Beyaz Saray’ın belirli ürün ve sektörleri hedef alarak ülkeleri tek tek dize getirmeye çalışmasından endişe ediliyor.
Parlamento’dan AB’ye ‘ticaret bazukası’ çağrısı
Bu gerilim, Avrupa’nın Trump’a karşı izlediği “yatıştırma” stratejisinin sorgulanmasına neden oldu. AB içinde, “zorlama karşıtı araç” (anti-coercion tool) olarak bilinen ve “ticaret bazukası” olarak adlandırılan mekanizmanın harekete geçirilmesi çağrıları yükseliyor. 2023 yılında siyasi şantajla mücadele için kabul edilen bu mekanizma, AB’nin, üçüncü ülkelerin kamu ihalelerine katılımını kısıtlamasına, ticaret lisanslarını sınırlamasına ve Avrupa pazarına erişimi kapatmasına imkan tanıyor.
Avrupa Parlamentosu Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, “Başkan Trump ticareti müttefikleri üzerinde bir baskı aracı olarak kullanıyor. Artık hiçbir şey eskisi gibi devam edemez” diyerek ABD mallarına yönelik vergi indirimlerinin askıya alınmasını istedi. Avrupa Halk Partisi (EPP) lideri Manfred Weber de AB-ABD anlaşmasının dondurulması çağrısında bulunarak şunları söyledi: “Donald Trump’ın Grönland tehditleri göz önüne alındığında bu aşamada onay mümkün değildir. ABD ürünlerine yönelik sıfır gümrük vergisi uygulaması derhal askıya alınmalıdır.”